Przez lata w leczeniu uzależnień dominowało przekonanie, że jedyną skuteczną drogą do zdrowia jest całkowita rezygnacja z używania substancji psychoaktywnych. Dla części osób takie podejście rzeczywiście okazuje się pomocne i ratujące życie. Dla innych jednak wizja natychmiastowej abstynencji bywa zbyt trudna, odległa lub wręcz zniechęcająca, co sprawia, że nie sięgają po pomoc wcale.
W odpowiedzi na te trudności coraz częściej pojawiają się programy oparte na ograniczaniu szkód, znane jako harm reduction. Ich podstawowym założeniem jest skupienie się na realnym bezpieczeństwie, zdrowiu i jakości życia osoby używającej substancji – nawet wtedy, gdy nie jest ona gotowa lub w stanie całkowicie z nich zrezygnować. Zamiast oceniania i stawiania warunków, podejście to koncentruje się na małych, możliwych do osiągnięcia krokach.
W praktyce może to oznaczać m.in. stopniowe zmniejszanie ilości spożywanej substancji, uczenie się bezpieczniejszych zachowań, pracę nad emocjami i stresem czy korzystanie z pomocy medycznej i terapeutycznej w sposób dostosowany do aktualnej sytuacji życiowej. Dla wielu osób właśnie taka forma wsparcia staje się pierwszym realnym kontaktem z pomocą i początkiem dalszych zmian.
Badania pokazują, że redukcja szkód nie jest „pobłażaniem” ani zachętą do używania substancji. Wręcz przeciwnie – często pozwala ograniczyć ryzyko zdrowotne, poprawić codzienne funkcjonowanie i odbudować relacje społeczne. W dłuższej perspektywie u części osób prowadzi także do decyzji o całkowitej abstynencji, podjętej w bardziej stabilnym i bezpiecznym momencie życia.
Kluczowe znaczenie ma tu indywidualne podejście. Skuteczna terapia nie polega na narzucaniu jednej drogi wszystkim, lecz na dopasowaniu strategii do możliwości, zasobów i etapu, na którym znajduje się dana osoba. Kontekst życiowy, stan zdrowia, wsparcie społeczne i gotowość do zmiany mają ogromny wpływ na to, jaka forma pomocy będzie najbardziej adekwatna.
👉 W dalszej części artykułu wyjaśniamy, czym dokładnie jest podejście harm reduction, dla kogo ma ono szczególne znaczenie, kiedy abstynencja jest konieczna oraz jak w praktyce wygląda terapia oparta na ograniczaniu szkód.
Całość przeczytasz tutaj:
👉 Programy ograniczania spożywania substancji – czy zupełna rezygnacja z substancji psychoaktywnych to jedyna droga terapii?
Autor: Arkadiusz Tyrała
Psychoterapeuta uzależnień, pracujący z dziećmi, młodzieżą oraz osobami dorosłymi. Zajmuje się diagnozą oraz terapią osób zmagających się z zachowaniami ryzykownymi, uzależnieniami i trudnościami emocjonalnymi.
