Leczenie uzależnienia od alkoholu to proces wymagający czasu, konsekwencji i specjalistycznego wsparcia. Niestety wiele osób szuka szybkich rozwiązań, wierząc, że jedno farmakologiczne działanie wystarczy, by zerwać z nałogiem. Wśród popularnych metod wymienia się wszywkę, tabletki doustne oraz zastrzyk antyalkoholowy. Choć bywa on przedstawiany jako skuteczny sposób, warto wiedzieć, na czym polega i jakie niesie zagrożenia.
Jak działa zastrzyk antyalkoholowy?
Zastrzyk antyalkoholowy opiera się na substancji czynnej – disulfiramie. Disulfiram hamuje enzym dehydrogenazę aldehydową, co uniemożliwia prawidłowy metabolizm alkoholu etylowego. W efekcie po przypadku spożycia alkoholu w organizmie gromadzi się aldehyd octowy. To właśnie jego kumulacja wywołuje tzw. reakcję disulfiramową, czyli gwałtowną nietolerancję alkoholu.
Objawy nietolerancji alkoholu i wystąpienie reakcji disulfiramowej mogą obejmować:
- nudności, wymioty, biegunki,
- zaczerwienienie twarzy i fale gorąca,
- silne bóle głowy i zawroty,
- przyspieszone bicie serca i kołatanie serca,
- duszności, napady kaszlu, pogorszenie u osób z chorobami układu oddechowego,
- bóle w klatce piersiowej i zaburzenia rytmu serca,
- utrata przytomności, drgawki, reakcje psychotyczne,
- w ciężkich przypadkach – niewydolność krążenia, niewydolność oddechowa, a nawet zagrożenie życia.
Co istotne, stopień nasilenia objawów zależy od ilości wypitego alkoholu i dawki leku. Reakcję mogą wywołać nawet niewielkie ilości napojów alkoholowych, a także produkty codziennego użytku: syropy przeciwkaszlowe, płukania jamy ustnej czy kosmetyki zawierające alkohol etylowy.
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zastrzyk antyalkoholowy nie może być stosowany u wszystkich. Przeciwwskazaniami są m.in.:
- choroby nerek, choroby przewodu pokarmowego i choroby układu oddechowego,
- niewydolność krążenia i nadciśnienie tętnicze,
- niedoczynnością tarczycy i inne zaburzenia endokrynologiczne,
- choroby wątroby, np. uszkodzenie hepatocytów,
- okres ciąży i okres karmienia piersią,
- stosowanie niektórych leków, np. leki uspokajające, które mogą nasilać skutki uboczne.
Po podaniu disulfiramu zdarzają się też skórne reakcje alergiczne, bóle mięśni, senność, a w sporadycznych przypadkach – poważne powikłania neurologiczne. Disulfiram kumuluje się w tkance tłuszczowej, dlatego działa przez wiele miesięcy po podaniu.
Zastrzyk antyalkoholowy a inne metody leczenia
W Polsce zastrzyk antyalkoholowy nie jest legalny i nigdy nie został uznany za oficjalną metodę leczenia. Dostępne są natomiast inne formy podawania disulfiramu – wszywka alkoholowa (Esperal) oraz tabletki doustne.
Choć mogą one wywołać reakcję disulfiramową i na pewien czas wymusić abstynencję, nie eliminują przyczyn choroby. Pacjent staje wobec konieczności zmierzenia się nie tylko z fizyczną nietolerancją alkoholu, ale i z psychologicznymi mechanizmami uzależnienia.
Dlatego w praktyce najskuteczniejsze jest leczenie farmakologiczne połączone z psychoterapią. Sam lek może pogłębić stopień zaawansowania problemu, jeśli pacjent wróci do picia po ustaniu działania preparatu.
Odtrucie alkoholowe i odwyk – co zamiast zastrzyku?
Droga do zdrowienia powinna zaczynać się od odtrucia alkoholowego (tzw. odtruwanie alkoholowe), które stabilizuje stan fizyczny pacjenta i łagodzi objawy zespołu abstynencyjnego. Dopiero później możliwa jest dalsza terapia.
W wielu przypadkach pacjenci próbują „przetrwać” sami w domu, decydując się na domowy detoks alkoholowy, jednak niesie to ze sobą duże ryzyko, zwłaszcza w przypadku silnych objawów abstynencyjnych (drżenia, nadciśnienie, omdlenia, napady lęku). W ciężkich przypadkach konieczne jest leczenie w warunkach szpitalnych.
Najlepsze efekty daje odwyk alkoholowy w specjalistycznym ośrodku, gdzie pacjent ma dostęp zarówno do farmakoterapii, jak i profesjonalnej terapii leczenia uzależnień – indywidualnej, grupowej i w ramach programów długoterminowych.
Disulfiram: zastrzyk alkoholowy – podsumowanie
Zastrzyk antyalkoholowy bywa przedstawiany jako szybkie rozwiązanie problemu, jednak w Polsce jest nielegalny, a jego skuteczność i bezpieczeństwo są mocno dyskusyjne. Choć objawy nietolerancji alkoholu mogą chwilowo zniechęcić do picia, to prawdziwe wyzdrowienie wymaga kompleksowego podejścia: odtrucia alkoholowego, psychoterapii, farmakoterapii i długotrwałego programu wsparcia.
Tylko takie działania pozwalają pacjentowi zrozumieć chorobę, przejść przez odwyk alkoholowy, a następnie nauczyć się życia w trzeźwości i odbudować relacje z bliskimi.
Bliska Ci rodzina cierpi na problem alkoholowy? Przeczytaj koniecznie: Jak rozpoznać dziecko alkoholika i jak mu pomóc?
